تب خال تناسلي چه شكلي دارد و چگونه تشخيص داده مي‌شود؟

من هنگامه صدرايي هستم كارشناس مامايي و نويسنده اين مقاله با بيش از 25 سال سابقه تاليف كتاب هاي مامايي و مطالعه و آموزش مامايي در حوزه مامايي و سلامت زنان اميدوارم مقالات اين سايت كه بر اساس رفرنسها و تحقيقات معتبر روز دنيا نوشته و به روز رساني كرده ام مورد استفاده شما قرار بگيرد
تب خال تناسلي
تب خال تناسلي يك عفونت ويروسي است كه به وسيله ويروس هرپس سيمپلكس نوع 2 و گاهي نوع 1 ايجاد مي‌شود. اين عفونت در بيشتر موارد از طريق تماس جنسي منتقل مي‌شود و ممكن است در ناحيه تناسلي، اطراف مقعد يا پوست اطراف اين نواحي مشكلات پوستي ايجاد شود.
يك نكته مهم
در بسياري از افراد، تب خال تناسلي هيچ علامتي ندارد يا علائم آن آن‌قدر خفيف است كه فرد متوجه ابتلاي خود نمي‌شود. با اين حال، اين افراد ممكن است بدون اطلاع از عفونت خود، ويروس را به شريك جنسي منتقل كنند.
انتقال ويروس فقط هنگام وجود تاول يا زخم نيست؛ اين ويروس گاهي از پوست و مخاط ظاهراً سالم نيز دفع مي‌شود و ميتواند ديگران را مبتلا كند
تب خال تناسلي چه علائمي دارد؟
علائم تب خال تناسلي در افراد مختلف متفاوت است. گاهي ابتدا در ناحيه مبتلا احساس گزگز، خارش، سوزش يا درد ايجاد مي‌شود و سپس برجستگي‌هاي كوچك پوستي به وجود مي‌آيند كه ممكن است به تاول‌هاي ريز و گاهي خوشه‌اي تبديل شوند.
اين تاول‌ها ممكن است پاره شوند و زخم‌هاي دردناكي ايجاد كنند. زخم‌ها به‌تدريج خشك مي‌شوند و بهبود پيدا مي‌كنند.
البته تب خال تناسلي هميشه به اين شكل ظاهر نمي‌شود. گاهي فقط يك زخم كوچك، ترك پوستي، خراش دردناك، قرمزي، خارش يا سوزش ديده مي‌شود و حتي ممكن است هيچ تاولي وجود نداشته باشد.
اگر علائم شديد باشند، ممكن است نشانه‌هاي ديگري نيز وجود داشته باشد، از جمله:
• تب و لرز
• بدن‌درد و احساس خستگي
• سردرد
• تورم غدد لنفاوي كشاله ران
• درد يا سوزش هنگام ادرار كردن، به‌خصوص وقتي ادرار با زخم‌هاي ناحيه تناسلي تماس پيدا مي‌كند.
در موارد شديد، تورم و درد ناحيه تناسلي ممكن است به حدي باشد كه ادرار كردن دشوار شود يا فرد نتواند ادرار كند. اين وضعيت نياز به مراجعه فوري به پزشك دارد.
نكته
در برخي افراد گزگز، خارش، سوزش، حساسيت و درد پيش از تب خال در ناحيه مبتلا ايجاد شود اما در همه اين خارش و سوزش و... ديده نمي‌شود.
تب خال تناسلي در كدام قسمت‌هاي بدن ايجاد مي‌شود؟
در ناحيه تناسلي، اطراف مقعد و گاهي داخل واژن يا روي دهانه رحم ايجاد شوند.
گاهي نيز تب خال تناسلي در اطراف مقعد يا داخل كانال مقعد ايجاد مي‌شوند و ممكن است با درد مقعدي، درد هنگام دفع مدفوع يا التهاب راست‌روده همراه باشند.
در بعضي افراد، تب خال تناسلي در باسن، ران يا به‌ندرت انگشتان دست نيز ديده مي‌شوند. بنابراين، وجود مشكلات پوستي در محلي غير از خود دستگاه تناسلي، تب خال تناسلي را كاملاً رد نمي‌كند.
نكته مهم
ويروس تب خال تناسلي مي‌تواند علاوه بر ناحيه تناسلي، دهان و لب‌ها را نيز مبتلا كند. وويروس تب خال لب و دهان نيز ميتواند علاوه بر لب و دهان ناحيه تناسلي را نيز مبتلا كند.
پس تب خال لب و دهان و تب خال تناسلي ميتوانند به هم سرايت كنند
آيا تب خال تناسلي هميشه تاول ايجاد مي‌كند؟
خير. تب خال تناسلي هميشه به شكل تاول‌هاي كوچك و خوشه‌اي ظاهر نمي‌شود. بعضي افراد فقط دچار قرمزي، خارش، سوزش، ترك‌هاي كوچك پوستي، خراش يا زخم‌هاي سطحي مي‌شوند.
گاهي نيز تب خال تناسلي به شكل يك جوش يا زخم كوچك ديده مي‌شوند و ممكن است با جوش‌هاي پوستي، التهاب ريشه مو، خراش پوستي يا زخم‌هاي ناشي از بيماري‌هاي ديگر اشتباه گرفته شوند.
در برخي افراد نيز عفونت هيچ علامت مشخصي ندارد يا علائم آن‌قدر خفيف است كه فرد متوجه ابتلاي خودبه تب خال تناسلي نمي‌شود.
بنابراين، نبود تاول به معناي نبود عفونت تب خال تناسلي نيست. از طرف ديگر، هر زخم يا جوش در ناحيه تناسلي نيز حتما تبخال نيست.
براي تشخيص دقيق، در صورت وجود ضايعه مشكوك، آزمايش نمونه‌برداري از خود ضايعه پوستي مي‌تواند به شناسايي ويروس كمك كند. بهترين زمان نمونه‌گيري، زماني است كه ضايعه تازه و فعال باشد. با خشك شدن و بهبود زخم، احتمال منفي شدن آزمايش افزايش مي‌يابد.

آيا تب خال تناسلي با زگيل تناسلي تفاوت دارد؟
بله. تب خال تناسلي و زگيل تناسلي دو عفونت متفاوت هستند كه عامل ايجادكننده و شكل ظاهري آن‌ها با يكديگر فرق دارد.
تب خال تناسلي به وسيله ويروس هرپس سيمپلكس (HSV) نوع ۱ يا ۲ ايجاد مي‌شود و معمولاً به شكل تاول‌هاي كوچك، زخم‌هاي سطحي يا ترك‌هاي پوستي ظاهر مي‌شود. اين ضايعات ممكن است همراه با درد، خارش يا سوزش باشند؛ البته هميشه دردناك نيستند و گاهي علائم بسيار خفيفي دارند.
اما زگيل تناسلي به وسيله برخي انواع ويروس پاپيلوماي انساني (HPV) ايجاد مي‌شود و معمولاً به شكل برجستگي‌هاي گوشتي كوچك يا بزرگ ظاهر مي‌شود. اين برجستگي‌ها ممكن است صاف، زبر يا شبيه گل‌كلم باشند و گاهي به‌صورت تكي يا گروهي ديده مي‌شوند.
زگيل‌هاي تناسلي معمولاً درد ندارند، اما بسته به اندازه و محل قرارگيري ممكن است باعث خارش، تحريك پوستي، ناراحتي يا گاهي خونريزي شوند.
آيا ممكن است تب خال تناسلي با زگيل تناسلي اشتباه گرفته شود؟
بله. ممكن است اشتباه شود.
بنابراين، براي تشخيص دقيق بايد ضايعات پوستي توسط پزشك معاينه شوند. در صورت مشكوك بودن به تب خال تناسلي، آزمايش PCR از ضايعه به تشخيص كمك ميكند.
نكات مهم.
• زگيل تناسلي هميشه برجسته و شبيه گل‌كلم نيست؛ ممكن است صاف و مسطح باشد.
• تبخال و زگيل تناسلي ممكن است هم‌زمان در يك فرد وجود داشته باشند؛ ابتلا به يكي، مانع ابتلا به ديگري نيست.

تب خال تناسلي چگونه تشخيص داده مي‌شود؟
1- مشاهده و معاينه توسط پزشك
براي تشخيص تب خال تناسلي، پزشك ابتدا درباره علائم و سابقه بيماري سؤال مي‌كند و ناحيه مبتلا را معاينه مي‌كند. اما چون ظاهر تب خال ممكن است شبيه بيماري‌هاي ديگر باشد، در صورت وجود ضايعه معمولاً انجام آزمايش براي تأييد تشخيص توصيه مي‌شود.
2. نمونه‌گيري از تاول يا زخم براي تشخيص تب خال تناسلي
بهترين روش تشخيص تب خال تناسلي معمولاً نمونه‌گيري از تب خال است در اين روش از تاول يا سطح زخم نمونه گرفته مي‌شود تا وجود ويروس بررسي شود كه به اين ازمايش PCR ميگويند. در اين ازمايش حتي نوع 1 يا 2 بودن ويروس تبخال هم مشخص ميشود
بهتر است نمونه‌گيري در زماني انجام شود كه تب خال تناسلي تازه و فعال است، زيرا با بهبود زخم، احتمال شناسايي ويروس كاهش مي‌يابد.
اگر امكان انجام ازمايش PCR وجود نداشته باشد، ممكن است از كشت ويروس استفاده شود؛ اما كشت، به‌ويژه در ضايعات پوستي قديمي يا در حال بهبود، دقت كمتري دارد.
نكته مهم
منفي شدن آزمايش PCR تب خال تناسلي هميشه به معناي نبود عفونت نيست و ممكن است عفونت وجود داشته باشد اما تشخيص داده نشود
3. آزمايش خون براي تشخيص تب خال تناسلي
در بعضي شرايط، آزمايش خون براي تشخيص تب خال تناسلي استفاده ميشود؛
مثلا زماني كه فردي علائم مشكوك يا تاول و زخم تناسلي مكرر دارد، اما آزمايش نمونه گيري از ضايعه پوستي تب خال تناسلي نشان نميدهد يا وقتي به پزشك مراجعه ميشود زخم و تاولها بهبود يافته اند و ضايعه پوستي براي نمونه‌برداري وجود ندارد ، ممكن است پزشك آزمايش خون را درخواست كند. همچنين در بعضي شرايط، مثل ابتلاي شريك جنسي به تب خال تناسلي، اين آزمايش مي‌تواند به تشخيص احتمال عفونت كمك كند.
.با اين حال، آزمايش خون براي تب خال تناسلي اشكالاتي هم دارد. مثلا مثبت بودن آزمايش خون مشخص نمي‌كند كه فرد تب خال دهاني دارد يا تناسلي. همچنين، زمان ابتلا به تب خال را مشخص نمي‌كند.
همچنين آزمايش‌خون ممكن است در هفته‌هاي نخست پس از ابتلا به تب خال تناسلي هنوز منفي باشند.
بنابراين آزمايش خون براي همه افراد بدون علامت تب خال تناسلي تجويز نمي‌شود
آيا آزمايش خون تب خال براي همه افراد لازم است؟
خير. انجام آزمايش خون تبخال براي تمام افراد، حتي كساني كه هيچ علامتي ندارند، به‌صورت روتين توصيه نمي‌شود.
اين آزمايش در شرايط خاص مي‌تواند مفيد باشد؛ مثلاً:
• فرد علائم مشكوك به تب خال تناسلي داشته، اما هنگام مراجعه ضايعه‌ پوستي براي نمونه‌برداري وجود ندارد.
• ضايعات تناسلي شبيه تب خال تناسلي مكرر دارد، اما آزمايش نمونه برداري PCR منفي شده است.
• شريك جنسي فرد به تبخال تناسلي مبتلاست.
آيا با ديدن زخم يا تاول مي‌توان مطمئن شد كه فرد تب خال تناسلي دارد؟
خير. بعضي بيماري‌هاي ديگر نيز مي‌توانند زخم يا تاول تناسلي ايجاد كنند. براي مثال، سيفليس، برخي عفونت‌هاي ديگر منتقل‌شونده از راه تماس جنسي، زونا و بعضي بيماري‌هاي پوستي ممكن است ظاهري مشابه داشته باشند.
بنابراين، تشخيص تنها بر اساس ظاهر زخم يا شرح حال، هميشه دقيق نيست. در صورت وجود زخم تناسلي، پزشك ممكن است بر اساس شرايط فرد آزمايش‌هاي ديگري نيز درخواست كند.
آيا تب خال تناسلي بدون وجود زخم هم منتقل مي‌شود؟
بله. ويروس تب خال پس از ورود به بدن مي‌تواند در سلول‌هاي عصبي باقي بماند و گاهي دوباره فعال مي شود. در بعضي مواقع ويروس بدون ايجاد تاول يا زخم قابل مشاهده، از پوست يا مخاط دفع مي‌شود و مي‌تواند به فرد ديگر منتقل شود.
به همين دليل، فرد ممكن است بدون اينكه بداند مبتلاست، ويروس را به شريك جنسي خود منتقل كند.
تب خال تناسلي با چه بيماري هايي ممكن است اشتباه شود؟
تب خال تناسلي با زگيل تناسلي، سفليس، زونا ، موهاي زير پوستي كه به صورت جوش و قرمز ظاهر ميشوند و... ممكن است اشتباه شود البته تفاوتهايي هست مثلا در زونا تاولها دردناك و اغلب يك طرفه هست و يا سفليس معمولا زخم منفرد و بدون درد دارد و تشخيص نهايي با پزشك معالج است
چه زماني بايد به پزشك مراجعه كرد؟
اگر براي نخستين بار دچار تاول يا زخم تناسلي شده‌ايد، بهتر است هرچه زودتر براي معاينه و در صورت لزوم نمونه‌گيري مراجعه كنيد؛ زيرا شروع زودهنگام درمان در صورت تشخيص تب خال مي‌تواند به كاهش شدت و مدت علائم كمك كند.
اگر باردار هستيد و علائم جديد تب خال تناسلي داريد، بايد سريعاً با پزشك يا ماما تماس بگيريد. همچنين، ناتواني در ادرار كردن، درد شديد، تب بالا، سردرد شديد همراه با سفتي گردن يا بدحالي قابل‌توجه نيازمند ارزيابي فوري پزشكي است.
نويسنده هنگامه صدرايي كارشناس مامايي
منابع
• CDC – Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines.
• Patel et al. – 2024 European Guidelines for Genital Herpes.
• Berek & Novak's Gynecology.
• Kistner's Gynecology and Women's Health.
• Gupta et al. – Genital Herpes, The Lancet.